Cursus / zelfhulp

Samenvatting:
Verjaardag vieren? Schakel een sociaal werker in. Onzin. Verlegenheid overwinnen? Schakel een therapeut in. Ook onzin vaak. Dat kun je onderling, zelfstandig.

+_+_+_+_+_+_+_+_+_+_+_

VERLEGENHEID

Wat is verlegenheid? Een antwoord op deze vraag vindt u op de pagina ’s
“Verlegenheid 1/2″: www.aanpakverlegenheid.nl/verlegenheid/
“Verlegenheid 2/2″: www.aanpakverlegenheid.nl/verlegenheid-22/
 
ZELFHULP

Verlegenheid is geen ziekte. Zelfhulp is een vorm van wederzijdse, onderlinge hulp waarbij de hulpvragers zich geen etiket opplakken en zich niet afhankelijk opstellen van professionele hulpverleners.
Geen gesprekken met een professionele deskundige, wel een professioneel opgezette cursus. Praten met groepsleden (ervaringsdeskundigen) geeft herkenning en erkenning en begeleidt actie in de vorm van voorbereiding en evaluatie.
De deelnemers nemen gezamenlijk de begeleiding ter hand. De uitdagende en leerzame situaties waarin zij hierbij komen, zijn een effectief extra hulpmiddel bij de overwinning van verlegenheid (vergroting van vaardigheden en zelfvertrouwen). Door een gestructureerde begeleiding in spelvorm met veel samenwerking is een rol in de begeleiding voor iedereen uitvoerbaar zonder professionele krachten.
     Het is zelfs zo dat prof. van der Molen in zijn proefschrift tot de conclusie komt, dat hoe zelfstandiger de groep het leerprogamma volgt, hoe sneller en grondiger de verlegenheid.wordt overwonnen of verminderd. M.a.w. goed begeleide zelfhulp is het middel bij uitstek.

WAT BETEKENT DE TERM ZELFHULP IN DE STICHTING? 

Waar vind je een cursus waarin de cursisten na een paar bijeenkomsten zelf de leiding kunnen krijgen? Bij de Stichting Aanpak Verlegenheid. Een goede aanpak gewaarborgd.
     De term zelfhulp lijkt een innerlijke tegenstrijdigheid, want als je jezelf kunt helpen, dan heb je blijkbaar geen echte hulp nodig. Het gaat hier om de begeleiding. Er is sprake van zelfhulp als er geen professionele krachten bij de begeleiding van de groep in het spel zijn, binnen welke activiteit van de groep ook. Het cursusmateriaal is wetenschappelijk verantwoord. Iedereen kan bovendien boeken over psychologie raadplegen. De begeleiding is opgezet als een spel. Men gaat als vanzelf vooruit. De meerhoofdige leiding van de groep biedt stabiliteit (van belang bij ziekte e.d.). Het boeken van positieve resultaten is uiteindelijk ieders eigen verantwoordelijkheid, waarbij je altijd hulp kan krijgen.
Dit is het aspect “zelf” van de paradox “zelfhulp”.
Het element “hulp” houdt in: alle hulpmiddelen, zoals mondelinge aanwijzingen en adviezen, boeken, handleiding en begeleidingsmethode. Bij voorkeur worden of zijn deze middelen ontworpen en ontwikkeld door hen die praktijkervaring met deze begeleidingsvorm hebben.

VARIATIE OP DE STANDAARDMETHODE

De reguliere cursusavonden hebben een vaste begeleidingsvorm. Extra bijeenkomsten waarbij een zelf ingebracht lesprogramma en een zelf bedachte lesvorm kunnen worden toegepast, kunnen op ieders verzoek worden georganiseerd, alleen door de groepsleden zelf (niet door deskundigen van buiten, eventueel wel met hulp van de cursusleider). Deze bijeenkomsten kunnen praatavonden zijn. Ook kunnen vaardigheden die al aan bod zijn geweest worden uitgediept en uitgebreid.

KERNGEDACHTE ZELFHULP

Er is door de zelfhulp geen ruimte voor de (onbewuste) instelling: “Ik kan achterover leunen, mijn therapeut moet mij van mijn verlegenheid afhelpen. Dat is zijn beroep.” Nogmaals: Prof. Van der Molen heeft aangetoond dat, hoe meer de groep aan zichzelf wordt overgelaten, hoe beter het is voor de bestrijding van de verlegenheid van de groepsleden.

PROFESSIONELE ASPECTEN

Wij ontraden zelfhulp in een groep meestal, als die hulp gelijktijdig met professionele groepstherapie wordt gegeven. Onze cursus is nl. intensief.
Voor alle duidelijkheid: Een afgestudeerde psycholoog die aan zijn verlegenheid wil werken is uiteraard van harte welkom als cursist. De begeleiding en de begeleidingsmethode worden echter niet gewijzigd volgens zijn inzichten. De gekozen methode is ontstaan uit de bronnen uitgebreide praktijkervaringen en theoretische inzichten. * Dat wil niet zeggen dat er geen verbetering mogelijk is. Ideeën van wie ook zijn welkom en kunnen worden ingebracht bij het stichtingsbestuur, dat kan besluiten de inbreng uitgebreid aan empirisch onderzoek te onderwerpen. De praktijk is de beste leermeester.

Zie voor meer informatie de “cursuskenmerken“.

* Bv. de structuur van de cursusavonden vormt een eenheid met de losheid van de uitstapjes.

GEEN UITZONDERING OP HET PRINCIPE VAN ZELFHULP

In de beginjaren van mijn werk is er een paar keer iemand geweest die gevraagd heeft naar een beroepskracht voor begeleiding van de avonden, toen het cursusmateriaal nog niet zo uitgekristalliseerd was als nu. Er is toen als volgt op geantwoord, een antwoord waarin de stichting zich geheel kan vinden.

Citaat

Omdat het aantrekken van een professionele kracht niet past bij de zelfhulp­filosofie van de vereni­ging, zoals die in de statuten is vastgelegd, is besloten geen psychologen in de groe­pen toe te laten, ook niet in het uiterste geval. Het binnenhalen in de groepen van psycho- en andere -logen voor groepsbe­geleiding druist in tegen het principe van zelfhulp. Begelei­ding van groepen via zelfhulp stimuleert groepsleden tot actief gedrag en verantwoor­delijkheid. Het (terloops) zelf opdoen van kennis en vaardigheden op het gebied van begeleiden van groepen heeft als extra voordeel dat dit zelfvertrouwen geeft.

De zelfhulpfilosofie is besproken in het kaderweekend in de jaren 90. Door de kaderle­den zijn toen de voor­delen van de zelfhulporganisatie als volgt onder woor­den gebracht.

  • zelfhulp: je bent gelijkwaardig aan elkaar en er is wederke­rig­heid in de vorm van elkaar behulpzaam zijn
  • meer herkenning en erkenning met het doel om de verle­genheid te over­winnen
  • mogelijkheid om contacten te leggen met gelijkgestemden
  • goedkoper (geen dure therapieën)
  • in eigen tempo in een vertrouwde omgeving aan je verle­genheid wer­ken (dit houdt wel in dat de voortgang van de ontwikkeling je eigen verant­woorde­lijkheid is)
  • alle leden hebben een gemeenschappelijk doel
  • gevarieerd aanbod / breed oefenterrein / informele omgeving
    Einde citaat 

VERSCHILLEN TUSSEN ZELFHULP EN PROFESSIONELE HULP

Zelfhulp en professionele hulp verschillen van karakter. Het ene is niet in zichzelf beter dan het andere. Het hangt van de omstandigheden en de aard van de problemen af wat (in een bepaald stadium) beter is. Voor ingewikkelde psychiatrische problematiek verwijzen wij naar huisarts, psychologen en psychiaters. Andersom verwijzen dezen, in lichtere of uitbehandelde “gevallen”, waar zelfvertrouwen het zwakke punt is, vaak naar de Vereniging van Verlegen Mensen en de Stichting. Het is namelijk zo, dat deze zelfhulporganisaties vele uren per maand kunnen besteden aan alle hulpvragers in tegenstelling tot een wekelijks gesprek bij een GGZ. Verder stellen wij de mensen niet alleen in de gelegenheid tot praten, maar vooral oefenen en dan ook nog eens in een activerende zelfhulpsetting, waarbij ongemerkt grenzen worden verlegd. Hierbij kan men denken aan een proeftuin voor de ontwikkeling van eigen talenten, als deel van de cursusgroep of ander aanbod van de stichting, of aan de sociale contacten buiten de stichting, waarin men zich ook steeds beter gaat voelen. Daar kan men dan weer in de stichting verslag over doen.
In de bioscoop vragen aan het personeel om te mogen zappen is als het vragen om professionele hulp in een zelfhulporganisatie.
TV kijkend vragen om een schem van 20 meter breed is als het vragen om professionele hulp in een zelfhulporganisatie.

VAARDIGHEDEN, OPGEDAAN VIA ZELFHULP

 

  • Leren spreken in een groep
  • Leren improviseren en omgaan met onverwachte situaties
  • Leren de cursusavond voor je te zien (visualiseren).
  • Helder het doel van een oefening kunnen uitleggen
  • Leren observeren, leren zien wat een groepslid aan kan en wat (nog) niet.
  • Leren onderbreken van een groepslid
  • Leiden van een discussie
  • Leren kritiek zodanig te uiten dat de cursisten niet gekwetst worden en zij toch verder geholpen worden
  • Leren kritiek te ontvangen en erop te reageren
  • Leren de gang van zaken in dienst te stellen van de doel­stellingen van de cursus
  • Timing
  • Leren overleggen
  • Leren positieve inbreng te belonen en negatieve inbreng om te buigen.
  • Leren elkaar aan te vullen maar niet af te vallen
  • Leren zelf een voorbeeld te geven bij het toepassen van de communica­tie­ve vaardig­heden
  • Methoden om de onderdelen van de avond niet te laten uitlopen (tech­nie­ken om een verhaal af te breken)
  • De mate van openheid / geslotenheid van de cursisten leren respecteren.
  • Juist doorverwijzen naar RIAGG