Verlegenheid 1/2

Samenvatting:
Verlegenheid kan overwonnen worden, wat vooral een kwestie van constructieve gedachten en oefenen is.

Brief aan belangstellende

Beste Godfried,

We hadden een interessant gesprek. Jij ziet mij niet als verlegen. Ik ben het van mijn 39e tot mijn 47e wel geweest als uitvloeisel van een psychische toestand.

Een definitie van verlegenheid is “angst in bepaalde sociale situaties”. [Prof. dr. H.T. van der Molen (1984)]. Een zeer verlegen iemand is zelden in alle sociale situaties verlegen, bv. niet bij een familielid met wie hij een uitstekende verstandhouding heeft.

“Verlegenheid” is een toestand en “verlegen zijn” een eigenschap. Ik beperk me hier tot verlegenheid.

Iedereen is wel eens in een toestand van verlegenheid. Acteurs heel vaak en heftig voordat zij op moeten. Stiltes zijn dikwijls beladen. Men kan in gezelschap echter ook stil zijn zonder enige angst te voelen. Jij noemde moeheid als een reden om stil te zijn. Heel goed. Als je dan niets zegt, dan kan dat komen omdat je een sprankelende discussie met vrienden niet wilt doodslaan met een niet ter zake doende opmerking. Als je hierbij geen angst voelt, is er geen sprake van verlegenheid, “alleen” een sociaal gevoel. Een andere keer voel je misschien wel angst in eenzelfde situatie, afhankelijk van hoe je in je vel zit. Gedachten bepalen de gevoelens.
Overigens zijn stiltes lang niet altijd een gevolg van een probleem en kunnen ze wel degelijk allerlei nuttige functies hebben. Ik noem één voorbeeld: Na een spannende tafeltenniswedstrijd onder het genot van een drankje in gezelschap van je teamgenoten kun je 3 redenen bedenken waarom een tafeltennisballetje zo klein is (bv. minderwaardigheidsgevoelens voorkomen). Er is tijd nodig om de 3 redenen te verzinnen. Je zegt niets. Je doet daarmee iets wat niet wordt verwacht. Dus in gezelschap stil zijn zonder je ongemakkelijk te voelen kan een teken van vrijmoedigheid zijn.
Is dit erg? Je kunt je misschien beter afvragen welke redenen er zijn om wél iets te zeggen. Vaak praten mensen alleen om ook een duit in het zakje te doen. Zich manifesteren is dan een doel in zichzelf. Ook kan men de angst voelen om er niet bij te horen. Of is men bang te horen te krijgen: “Wat ben je stil!” Een bescheiden ego willen veranderen in een groot kan ook een oorzaak zijn van de wens veel aan het woord te zijn.
Juist, precies, in al deze gevallen is uitgerekend spreken een uiting van verlegenheid. Spreken is zilver, zwijgen is goud. Actief luisteren is een vaardigheid die belangrijker is dan spreken. Het kan zijn dat mensen pesten uit angst gepest te worden. Op deze wijze is pesten ook een uiting van verlegenheid.

Om me heen zie ik mensen die last hebben van verlegenheid, want dat is een optimistische visie t.a.v. het overwinnen ervan. Verlegen zijn, iets wat aangeboren is, kun je niet kwijtraken, angst in bepaalde situaties wel, zoals verlegenheid, die is aangeleerd. Ik wens ons nog vele non-verlegen uren toe.

Tot ziens.

Dag, Dick