Workshop pesten 1/2

Hoe te reageren op pesten

Samenvatting:
De gepeste kan weerbaarder worden door verstandige gedachten en oefeningen.

Zie ook de pagina: Aanpak (punt 1).

Vooraf:

De meest degelijke en geleidelijke werkwijze is raadpleging van de volgende pagina’s in de volgende volgorde:

1, Probleemanalyse kort
2. Probleemanalyse uitgebreid
3. Probleemanalyse kort werkex.
4. Probleemanalyse uitgebreid werkex.
5. Boosheid
6. De workshop reageren op kritiek (basis)
7. De workshop reageren op kritiek  (vervolg)
8. De workshop reageren op pesten       Deze pagina
9. De workshop pesters aanpakken

Vóór het uitvoeren van een workshop zie svp eerst workshops algemeen.

Deze pagina bestaat uit twee hoofdonderdelen:
A, THEORIE (VOORBEREIDEND)
B. PRAKTIJKOEFENINGEN

                                                    A. THEORIE (VOORBEREIDEND)

De hieronder direct volgende eerste acht regels van deze pagina heb ik qua vormgeving op 17-1-2013 herschreven op aanraden van de sympathieke en talentvolle psychologe Corry de Rooy.  Corry is er nu tevreden over. Dick.

Inleiding

In de jaren 70 was er een heel bijzondere minister van justitie, de heer Dries van Agt, een katholiek CDA-lid. Hij zat in één kabinet met Joop den Uyl, die minister-president was, een gereformeerde bevlogen PvdA-er. Hun levensbeschouwing was als water en vuur. Van Agt relativeerde veel (niet alles, niet de immateriele kwesties!) in het zicht van de eeuwigheid en Den Uyl was gedreven om elke mogelijkheid tot meer rechtvaardigheid in de wereld, met beide handen aan te grijpen. Deze heren respecteerden elkaar, maar konden totaal niet met elkaar overweg. Aandoenlijk was, dat ze het wel telkens probeerden. Er was op een gegeven moment een kamerdebat, een vergadering van de Tweede Kamer met het kabinet. Het kabinet verdedigde zijn plannen. Elk goed kabinet streeft ernaar eenheid en harmonie uit te stralen. Van Agt wilde Den Uyl een compliment geven ten overstaan van de Tweede Kamer. Dat had met één korte zin gekund. Maar de levensgenieter Van Agt maakte er een toneelstuk van, een feestrede. Hij zei (en dat had niets met pesten te maken, integendeel) het volgende:

Van Agt:
“Ik hecht eraan te zeggen dat de begeleiding door de minister-president van ons werk niet daarin zijn grond vindt dat onze activiteiten bewaking zouden behoeven, echter daaruit behoort te worden verklaard dat wij ons gedrieeën de gelegenheid niet willen laten ontnemen ons andermaal te laven aan zijn vanmiddag opnieuw gebleken wijsheid.” **

Den Uyl vermaakte zich kostelijk terwijl hij getuige was van de humor en welsprekendheid van Van Agt, de minister-president ging snel verzitten om Van Agt beter te kunnen zien. En toen deze de happening had beëindigd, ging Den Uyl staan naast Van Agt en legde met een gulle lach zijn hand op Van Agts schouder bij wijze van een bewonderend en vriendschappelijk gebaar. Een uitbundige lach onder de Kamerleden completeerde beeld en geluid.

Reactie op pesten, hulp, doel, gedachten

De zin van Van Agt duurde 37 seconden. Het is vaak juist een humorvolle bevrijding als je een vorm kiest die niet past bij de gelegenheid. Deze laatste conclusie kunnen we toepassen op een geheel andere situatie, namelijk op die van het pesten. Welke reactie kan de gepeste geven? Zie enkele zinnen uit de paragraaf, getiteld “Mogelijke reacties op pesten” (hoofdstuk B hieronder).
Mensen die stelselmatig zijn of nog steeds worden gepest en wanhopig zijn, hebben weinig aan deze conclusie. Zij hebben snelle hulp nodig om met pestgedrag te leren omgaan in de vorm van een motivatie- en oefenprogramma, zowel qua denkwijze als gedrag. Dit is het doel.
Deze pagina is een eerste aanzet tot verwezenlijking van dit doel, want de adviezen hieronder kunnen meteen uitgevoerd worden. Althans, deze adviezen betreffen een oefening die eigenlijk ongeveer 9 inleidende oefeningen nodig heeft. Waarom? Omdat het goed reageren op kritiek al enorm moeilijk is en dit eerst geoefend wordt. Dit komt daarom aan de orde in de Workshop reageren op kritiek (basis) en de  Workshop reageren op kritiek (vervolg). Deze bevatten oefeningen die nu al meteen op eigen gelegenheid kunnen worden gedaan. Deze workshops inz. kritiek en pesten gaan uitgevoerd worden in de praktijk.
Je kunt proberen een goede reactie te geven op iemand die jou zojuist met woorden *** heeft gepest, maar je kunt er ook voor kiezen helemaal niet te reageren… Als je er maar de goede gedachten bij hebt.

Allereerst kun je het beste proberen boven het pesten te staan op grond van, zoals gezegd, verstandige gedachten, want gedachten bepalen de gevoelens. Die gedachten kun je voor je zelf houden of uitspreken of je kunt er een gedeelte van uitspreken. Een degelijk hulpmddel om de goede gedachten te krijgen en je eigen te maken kun je vinden op de website-pagina “Probleemanalyse (diep)” (niet voor jonge kinderen) of “Probleemanalyse (kort)”. Bij beide pagina’s hoort een werkexemplaar. Zie het alfabetische pagina-overzicht hierboven.

Gedachten die je voor jezelf houdt, kunnen de volgende zijn:
Vergeven is niet achteraf goedkeuren maar erboven staan. Want vergeven is een activiteit waarbij je je er niet meer over beklaagt dat mensen onvolmaakt zijn, ook tegenover jou. Met zelfbeklag kun je niet vrij leven. Je schiet dus in je eigen voet als je pesters hun gedrag niet vergeeft. Vergeven is je ontdoen van een last, van de macht die de pester op jou heeft, want dat is het doel van de pester: macht, hoe laag van kwaliteit ook. Vergeven wordt vergemakkelijkt na het toespreken van jezelf en na eventueel een goede reactie. Het is niet zo dat je de pester altijd expliciet hoeft te laten weten dat je hem hebt vergeven. Dat zal impliciet uit je gedrag blijken. Vergeven betekent ook niet dat je vaak contact moet hebben met de betrokken persoon.

Wie verdient de meeste aandacht?

Iedereen die probeert het pesten te bestrijden, heeft de neiging de pijlen te richten op de pester, ik heb in de media tot nu toe niet anders gezien. Dat is in bepaalde opzichten ook goed, voorkomen is beter dan genezen. Maar bedenk wel dat je meer invloed op je eigen gedrag hebt dan op dat van de ander.
Gepesten voelen zich een slachtoffer, wat extra aantrekkelijk is voor de pester, die macht wil. Het is belangrijk weerbaar te zijn. (Cruyff liet zich geen pootje haken maar sprong gewoon over het been van zijn tegenspeler heen).
Zie de nieuwe pagina “PESTERS AANPAKKEN“. (20-4-2013)

KIVA-methode

Ik passeer lopend op straat een man die gewond op het trottoir ligt. Mag ik hem negeren? Nee. Iemand in hulpeloze toestand aan zijn lot overlaten is strafbaar. Het lijkt wel alsof een situatie als van deze hulpeloze man wordt doorgetrokken naar de toestand waarin een gepest kind zich bevindt. Terecht? Ja, als het pesten intensief al een hele tijd aan de gang is. Maar bij de methoden om pesten tegen te gaan denk ik aan het beginstadium. Dan al moet meteen worden opgetreden.
Ik ben geneigd van mening te zijn dat de KIVA-methode, waarbij de toekijkende kinderen te hulp komen, pas overwogen kan worden als rechtstreekse aandacht aan het gepeste kind te weinig succes heeft opgeleverd, kortom als de methode van dit website-hoofdstuk “Pesten” onvoldoende blijkt te helpen. Het lijkt me voor de zelfredzaamheid en daarmee het zelfrespect van het “slachtoffer” (in spé) niet bevorderlijk wanneer hij meteen al afhankelijk gemaakt wordt van anderen. In de leeftijd van 10-13 jaar leert het kind nu juist voor zichzelf op te komen volgens Prof. Michiel Westenberg. De KIVA-methode zou wel geschikt kunnen zijn om reeds in eerste instantie te worden toegepast bij kinderen beneden de 10 jaar.

                                                  B.  PRAKTIJKOEFENINGEN


SELECTEREN VAN REACTIES EN OEFENEN

Het is zeer wenselijk eerst de theorie en de oefeningen van de Workshop reageren op kritiek 1/2 en de Workshop reageren op kritiek 2/2 te doen, omdat men dan waarschijnlijk niet meer uit het veld geslagen raakt na een vervelende opmerking. Dit wordt nu in try-outs proefondervindelijk vastgesteld.
Kijk eens welke van de volgende zinnen bij jou passen en eventueel geschikt zijn om in pest-situaties te worden uitgesproken, rustig en zelfbewust, mogelijk hoofdschuddend. Of verzin er zelf een paar. Zeg ze als oefening hardop vóór het slapen gaan om ze eigen te maken, zodat de zinnen de volgende dag vertrouwd aanvoelen. (Deze techniek van de “gecontroleerde slaap” uit de cursus “Toegepaste psychologie” heb ik destijds toegepast op andere gebieden en hij werkte bij mij.)

      MOGELIJKE REACTIES OP PESTEN (voor 12 jaar en ouder ****)

Kies enkele reacties uit of verzin er zelf een paar (die bij jou passen) en zeg die elke avond hardop enkele keren vóór het slapen gaan. Probeer ze niet af te raffelen, maar doorvoel ze.

  1. Jouw gebreken kun je niet verbergen door je op mij af te reageren. Je tekortkomingen worden er alleen maar erger van.
  2. Je meet jezelf een valse superioriteit aan. Doe niet zo arrogant.
  3. Mag ik je adviseren jezelf niet zo omlaag te halen?
  4. Het lukt je niet mijn zelfvertrouwen te stelen.
  5. Zou je je kritiek willen uiten in de vorm van een vriendelijk verzoek?
  6. Kom, kom, je hebt mij toch niet nodig om jezelf een beetje zeker te voelen?
  7. Ik weet nu al: jij komt niet in de hemel.
  8. Uit jouw mond is dat een compliment. Bedankt.
  9. Als mens val je nu toch lelijk door de mand.
  10. Dank je wel dat je zo openhartig voor je gevoelens uitkomt. Daar heb ik echt wat aan.
  11. Jij hebt heel goed gezien dat ik op grond van mijn onvolmaaktheid geen respect verdien.
  12. Wat je nu zegt is een gevolg van een uiterst gebrekkig proces in je hoofd. Laat je eens nakijken.
  13. Dank je wel dat je me aanmoedigt mijn zelfkennis te vergroten.
  14. Ik heb wel eens sterkere teksten van je gehoord.
  15. Hoe bont je het ook maakt, je blijft een kind van God. Maar Hij is nu wel héél verdrietig.
  16. Zo wanhopig ben je toch niet, dat je niet zonder mij kunt om je zelfvertrouwen te vergroten?!
  17. Pesten komt voort uit onmacht. Je moet je niet zo laten kennen.
  18. Met pesten vergal je diep van binnen je zelfrespect. Waarom zou je jezelf zo beschadigen?
  19. O.K., en nu graag opbouwende kritiek.
  20. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.

KERNWOORDEN

Hieronder worden deze zinnen herhaald maar dan met acentuering van de kernwoorden, zodat het selecteren en onthouden van de zinnen worden vergemakkelijkt.

NOTEN

*
Deze pagina is mede een vervolg op de pagina Workshop reageren op kritiek.

**
Van Agt zei niet “behoort” maar “behoren”. Wie ben ik om Van Agt te verbeteren?! Want hij heeft misschien de pluralis majestatis (meervoud van verhevenheid) gebruikt, en wel om de zwaarte en ruimheid van het woord “begeleiding” tot uitdrukking te brengen (bewust of onbewust). Hij legde inderdaad een speciale, gevoelvolle nadruk op het woord begeleiding.

***
Van een geheel andere orde is de vorm van pesten waarbij je lichamelijke integriteit in het geding is. Zet, op meerdere fronten tegelijk, alle legale middelen in, om dit soort geweld meteen de kop in te drukken.

****
De zinnen variëren sterk in moeilijkheidsgraad. Ze zijn over het algemeen waarschijnlijk te moeilijk voor kinderen beneden 12 jaar (of 15 jaar), al is dit eigenlijk alleen proefondervindelijk vast te stellen vanwege de grote individuele verschillen tussen mensen qua taalvaardigheid, snelheid van denken, een bepaald soort intelligentie (er zijn 10 soorten), geheugen, durf, doorzettingsvermogen, onverstoorbaarheid, enz.
Verder is het sowieso vaak erg moeilijk rustig en helder te blijven denken als je gepest wordt. Daardoor komen de zinnen misschien als moeilijk over, maar bedenk dat elke reactie moeilijk is als je gepest wordt. Dus liever een effectieve, moeilijke reactie waar je op moet oefenen dan een kreet die zijn doel voorbij schiet.
Zorg ook dat je niet in de verdediging gaat. Uitgangspunt is dat je een waardevol mens bent. Ga daarover niet in discussie.
Eigen zinnen verdienen misschien de voorkeur, omdat je ze zelf hebt bedacht.
Kom eerlijk tegenover je ouders en vrienden er voor uit dat je gepest wordt, want je stelt ze hierdoor niet teleur, in tegendeel. Zeg precies hoe het zit. Breng die moed op!! Ze waarderen het enorm dat je hen in vertrouwen neemt, want als jij uitgekozen wordt om gepest te worden, dan is die keuze heel toevallig en heeft die niets te maken met jouw persoon en je kwaliteiten, hoogstens is er afgunst in het spel. Als je emoties in heftigheid zijn afgezwakt, kun je je ouders of vrienden na enkele dagen om hulp vragen, als volgt.
Oefening baart kunst. Je zou vrienden of je ouders af en toe kunnen vragen een rollenspel met je te doen: “Pa, zou je me even willen beledigen?” Je reageert op de belediging door de pester in de ogen te kijken, je schouders op te halen en weg te lopen, al dan niet na iets gezegd te hebben. Je zou bv. kunnen zeggen of denken: “Niemand is volmaakt.” Als je je blootstelt aan datgene waar je bang voor bent en als je de bron van de angst recht in de ogen kijkt, is de kans groot dat de angst verdampt door gewenning. (“Exposure”). De pester ziet dat hij geen vat op je heeft en hijzelf laat op deze wijze zijn eigen probleem zien. Dan gaat de lol er gauw af.

+_+_+_+_+_+_+_

HERHALING ZINNEN MAAR NU MET KERNWOORDEN T.B.V. SELECTEREN EN ONTHOUDEN

(Schrijf die zinnen over die je aanspreken en zet ze daarbij in een logische volgorde)

  1. Jouw gebreken kun je niet verbergen door je op mij af te reageren. Je tekortkomingen worden er alleen maar erger van.
  2. Je meet jezelf een valse superioriteit aan. Doe niet zo arrogant.
  3. Mag ik je adviseren jezelf niet zo omlaag te halen?
  4. Het lukt je niet mijn zelfvertrouwen te stelen.
  5. Zou je je kritiek willen uiten in de vorm van een vriendelijk verzoek?
  6. Kom, kom, je hebt mij toch niet nodig om jezelf een beetje zeker te voelen?
  7. Ik weet nu al: jij komt niet in de hemel.
  8. Uit jouw mond is dat een compliment. Bedankt.
  9. Als mens val je nu toch lelijk door de mand.
  10. Dank je wel dat je zo openhartig voor je gevoelens uitkomt. Daar heb ik echt wat aan.
  11. Jij hebt heel goed gezien dat ik op grond van mijn onvolmaaktheid geen respect verdien.
  12. Wat je nu zegt is een gevolg van een uiterst gebrekkig proces in je hoofd. Laat je eens nakijken.
  13. Dank je wel dat je me aanmoedigt mijn zelfkennis te vergroten.
  14. Ik heb wel eens sterkere teksten van je gehoord.
  15. Hoe bont je het ook maakt, je blijft een kind van God. Maar Hij is nu wel héél verdrietig.
  16. Zo wanhopig ben je toch niet, dat je niet zonder mij kunt om je zelfvertrouwen te vergroten?!
  17. Pesten komt voort uit onmacht. Je moet je niet zo laten kennen.
  18. Met pesten vergal je diep van binnen je zelfrespect. Waarom zou je jezelf zo beschadigen?
  19. O.K., en nu graag opbouwende kritiek.
  20. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.

+_+_+_+_+_+_+_+_+_+